خَفْضُ الْجَناحِ زینَهُ الْعِلْمِ، وَ حُسْنُ الاْدَبِ زینَهُ الْعَقْلِ، وَ بَسْطُ الْوَجْهِ زینَهُ الْحِلْمِ.
تواضع و فروتنى زینت بخش علم و دانش است، أدب داشتن و اخلاق نیك زینت بخش عقل
مى باشد، خوش روئى با افراد زینت بخش حلم و بردبارى است.
ماه رجب ، طليعه انس
رجب، ماهي است كه در آنْ بندگان و مؤمنان و رهپويان، خود را براي شركت در مهماني بزرگ خداوند آماده ميكنند.
ماهِ زدودن غبار تيرگي از روح و جان، ماهِ تمرين حضور و توجه به بيشتر به معنويات، و ماه بندگي و فرمانبري و در نهايتْ سرآغاز اُنس و الفتي جانانه به پروردگار هستيبخش است.
مقدمه
رجب، هفتمين ماه سال قمري است كه در اسلام به آن اهميت ويژهاي داده شده و در شمار ماههاي پرفضيلتْ و يكي از چهارماه برخوردار از حرمت و قداست ويژه است.
سلام بر ماه رجب
سلام بر ماه رجب، ماه پيوند بندگان با معبود مهربان، ماه بارش باران مهر و محبت الهي، ماه رسيدن به سر منزل مقصود، و ماه اُنس شب زندهدارانِ هميشه بيدار با محبوب و معبود بيهمتا.
سلام بر هلال رجب كه آمدنش مژده پايان اندوه است و بدر آنْ يادآور تولد ماه تمام، امامِ هُمام و حيدر كرّار و پايانشْ نويد رهايي بشر از جهل و ناداني، شكوفايي اخلاق انساني، بعثت آن بزرگْ مردِ تاريخ براي هميشه زمان.
سلام بر بهار مناجات و بندگي. سلام بر نجواي شبانه اهالي رجب. سلام بر شبهاي رجب كه پذيراي زاهدان است و سلام بر روزهايش كه ميزبان عاشقان وصال الهي است و سلام بر لحظه لحظه رجب كه شاهد ذكرِ ذاكران است.
اهالي رجب
اهالي رجب، مردان و زنان با ايمانياند كه آرزويي جز وصال يار ندارند و اشتياقي غير از ديدارْ در آنها نيست.
«رجبيّون» قصدي جز رضوان الهي ندارند. بهشتِ آنان توجه محبوب است و دوزخشانْ حرمان ياد او. آنگاه كه يارشان به اشك شوقي آنها را مينوازد، برايشان از آنچه در دنياست بهتر و خوشگوارتر است. هر كس توشهاي از سفره رجب برميدارد و در خانه تكاني آن، همه ميكوشند تا غباري بر گرد جان باقي نگذارند.
عقده دل وانما، ماه رجب ميرسد
هلهله كن عاكفا، ماه طرب ميرسد
مناسبتهاي رجب
ماه رجب، از ماههاي بزرگي است كه طلوع سه امام معصوم، امام علي عليهالسلام ، امام محمد باقر عليهالسلام و امام جواد عليهالسلام را در آن شاهديم و شروع بزرگ ترين جنبش تاريخ بشري، يعني برانگيخته شدن پيام آور مهر و محبت، محمد مصطفي صلياللهعليهوآله براي هدايت و سعادت انسانها، در آن اتفاق افتاده است. ياد و نام پيشوايان شهيد اين ماه، حضرت امام موسي كاظم عليهالسلام و امام هادي عليهالسلام و نيز پيامآور كربلا، زينب كبري عليهاالسلام گرميبخش دلهاي مؤمنان است و نيمه رجب هم، پذيراي معتكفان كوي دوست خواهد بود و شاهدِ خلوتِ مشتاقان.
رجب در قرآن
خداوند در آيه 36 سوره توبه ميفرمايد: «به درستي كه تعداد ماهها نزد خداوند و در كتاب تكوين او از همان روزي كه آسمانها و زمين را آفريد، دوازده ماه است كه چهار ماه آن، ماه حرام ميباشد» طبق بيان روايات، يكي از چهار ماه حرام، ماه رجب است كه بر خلاف سه ماهِ ذي قعده، ذي حجّه و محرّم كه به دنبال هم آمدهاند، اين ماه به تنهايي و جداي از آنها واقع شده است. منظور از حرام بودن چهار ماه، اين است كه مردم در اين ماهها، از جنگيدن با يكديگر دست بكشند و امنيت عمومي همه جا حكمفرما شود تا مردمان به زندگي خود و فراهم آوردن وسايل آسايش و سعادت خويش برسند و به عبادت و طاعت خود بپردازند.
فلسفه ماههاي حرام
ماه رجب، يكي از چهار ماه حرام است كه در آنْ از جنگ و خونريزي نهي شده است. تحريم جنگ در اين چهار ماه، يكي از راههاي پايان دادن به جنگهاي طولاني و وسيلهاي براي دعوت به صلح و آرامش بود؛ زيرا هنگامي كه جنگجويان چهار ماه از سال اسلحه را بر زمين گذاشته و صداي چكاچك شمشيرها خاموش گردد و مجالي براي تفكر و انديشه به وجود آيد، احتمال پايان يافتن جنگ بسيار زياد است. اسلام در هر سال براي پيروان خود يك آتشبس چهارماهه اعلام ميدارد كه اينْ خود نشانه روح صلحطلبي اسلام است. البته اگر دشمن بخواهد از اين قانون اسلامي سوء استفاده كند و حريم ماههاي حرام را بشكند، اجازه مقابله به مثل به مسلمانان داده شده است.
رجب در كلامِ پيامبر خاتم صلياللهعليهوآله
رجب، ماهي است كه پيامبر اسلام (صلياللهعليهوآله و سلّم) در آن مأمور شد تا خوبيها را تكميل كرده و انسانِ متحيّرِ سرگردان را منزل بنماياند و آييني آورد كه براي هميشه تاريخ، انسانها را راهنما باشد. مبعوثِ رجب، درباره فضيلتهاي آن ميفرمايد: «رجب، ماهِ نزول رحمت الهي است و خداوند در اين ماه، رحمت خود را بر بندگان خويش فرو ميريزد».
و در كلام زيباي ديگر ميفرمايد: «در بهشت قصري است كه غير از روزهداران ماه رجب؛ كسي وارد آن نميشود». و بدين ترتيب، حضرت لزوم توجه بيشتر به اين ماه و تفاوت قائل شدن بين رجب و ساير ماهها را متذكر ميشود و بر پيروان ايشان است كه اين ماه را، چونان فرصتي طلايي غنيمت بشمارند و در حفظ حرمت و بهرهمندي از آن كوشا باشند.
رجب در نگاه پيشواي هفتم
ماه رجب، زمينهاي مناسب براي نزديك شدن به خداوند و زدودن زنگار گناه از جان و دل است. پيشواي هفتم، امام موسي كاظم عليهالسلام كه خود در اين ماه به ديدار معبود شتافت، در خصوص ماه رجب به امتيازي كه خداوند در اين ماه براي انسانها براي روي آوردن به نيكي و پاك كردن سياهيها داده، اشاره ميكند و ميفرمايد: «رجب، ماه بزرگي است كه خداوند نيكيها را در آنْ دو چندان پاداش ميدهد».
رجب، تمرين تزكيه
ماه رجب، ماه آمادگي براي حضور در مهماني خداوند است و برنامههاي پيشنهادي اسلام در اين ماه، همه از نوعي تمرين و يافتن آمادگي حكايت دارند. تأكيد بزرگان ديني بر گرفتن روزه در اين ماه و ذكر پاداشهاي بسيار براي روزهداري در ماه رجب، براي تشويق مسلمانان براي كسب آمادگيِ بار يافتن به ضيافت الهي، مؤيد اين مطلب است.
در روايتي از يكي از ياران امام صادق عليهالسلام ميخوانيم: «در روزهاي پاياني ماه رجب، به محضر امام صادق عليهالسلام مشرّف شدم. حضرت با ديدنِ من، فرمودند: آيا در اين ماه روزه گرفتهاي، عرض كردم: خير. حضرت فرمود: آن قدر ثواب از دست دادهاي كه اندازهاش را جز خداوند نميداند، همانا اين ماهي است كه خداوند آنرا بر ديگر ايام برتري داده و حرمت آنرا بزرگ شمرده است و براي روزهداران آن، كرامت خويش را واجب كرده است».
برخي از اعمال مستحبي رجب
براي استفاده بيشتر از فضيلتهاي سرشار ماه رجب، برنامههايي از سوي بزرگان و پيشوايان دين اسلام پيشنهاد شده كه انجام آنها در اين ماه، مورد توجه و سفارش آن حضرات بوده است. برنامههايي مثل روزه گرفتن به هر ميزان كه ممكن باشد؛ مداومت بر ذكر «لااله الا اللّه»؛ خواندن بعضي از دعاهاي مخصوص بعد از هر نماز؛ به جا آوردن عمره مفرده؛ زيارت حضرت رسول صلياللهعليهوآله ، اميرمؤمنان عليهالسلام ، امام حسين عليهالسلام و امام رضا عليهالسلام و نيز شركت در مراسم معنوي اعتكاف كه ميتواند انسان را در جهت تقويت بنيه معنوي ياري رساند.
ذكرهاي رجب
از اعمال مهم و ارزشمند ماه رجب، خواندن اذكار و دعاهايي است كه از سوي معصومان روايت شده است در اين ماه، خواندن دعاي «يامَنْ اَرْجُوْهُ لِكُلِّ خَيْرٍ». بعد از هرنماز توصيه گرديده است؛ دعاي مخصوص ماه رجب كه از دعاهاي كوتاه، ولي عميق و پرمعنا است و از طرف امام زمان(عجّل الله تعالي فرجه الشريف) صادر شده و خود حضرت سفارش به مداومت آن در روزهاي رجب نمودهاند، نيز از برنامههاي ماه رجب است.
رجب، ماه عذرخواهي
از امام صادق عليهالسلام نقل شده كه پيامبر گرامي اسلام صلياللهعليهوآله فرمودند: «رجب ماه استغفار امت من است، پس در اين ماه طلب آمرزش كنيد كه خداوند آمرزنده و مهربان است. رجب را اصَبّ ميگويند؛ چون رحمت خداوند در اين ماه بر امت من بسيار ريخته ميشود. پس بسيار بگوييد: اَسْتَغْفِرُاللّهَ وَ اَسْئَلُه التَّوبَة؛ يعني از خداوند به خاطر كارهاي بدم پوزش ميطلبم و از او فرصت بازگشت ميخواهم».
دعاي هر روز رجب
در ماه رجب، يكي از دعاهايي كه بسيار مورد استفاده و توجه مؤمنان قرار ميگيرد، دعاي شريف «يا مَنْ اَرْجُوهُ» است. اين دعا را امام صادق عليهالسلام به پيروان خود آموختند تا در ماه رجب در هر روز و شب و در پي هر نماز آن را زمزمه كنند. «اي كسي كه همه خوبيها را از او اميد دارم و ميدانم كه از ناحيه او هيچ بدي نخواهد رسيد.
اي كسي كه عطاي بسيار در مقابل بهاي اندك ميدهي. اي كسي كه آنچه از او ميخواهند و نميخواهند و حتي نميدانند به مردمان از روي رحمت و مهرباني عطا ميكند و ميبخشد.
با خواستن من از درگاه تو، تمام خير و خوبي دنيا و آخرت را بر من ارزاني دار وتمام بديهاي آن دو سرا را از من دور نما. كه هر قدر هم عطا كني، چيزي از تو كم نخواهد شد و از فضل خود، لطف و كرمت را بر من افزون نما.
اي صاحب بزرگي و كرامت، اي مالك نعمتها و صاحب بخشش، اي كسي كه بر بندگان منّت داري و لطف، رويم را بر آتش جهنم حرام گردان».
